BRUGGE NAAR MORGEN, actualisatie 2025-2030 : VOORUIT en/of ACHTERUIT?

I. STRATEGISCH ENERGIE- EN KLIMAATPLAN

In de Brugse gemeenteraad werd het Strategisch Energie- en Klimaatplan Brugge naar Morgen goedgekeurd, meer bepaald

de actualisatie 2025-2030. Is dat plan nu een stap VOORUIT, of een stap ACHTERUIT?

Het geactualiseerd plan omvat (opnieuw) meer dan 350 bladzijden. We zijn geen specialisten terzake, zullen dus geen technische uitspraken doen over àl de daarin voorkomende intenties en voorstellen. Voor deze eerste reactie beperken we ons tot twee zaken: wat zal er deze legislatuur – tot 2030 - nog in de praktijk GEREALISEERD worden, en in welke mate vormt dat geactualiseerd plan een antwoord op de concrete opmerkingen, voorstellen, nota’s en acties die wij eerder al geformuleerd hadden.

Laten we positief beginnen, zo zijn we. We zien alvast drie positieve zaken:

1.One stop shop.  In diverse nota’s hadden wij een pleidooi gehouden om op één plaats de diverse diensten die met klimaat en energie bezig zijn, te centraliseren en voor de mensen die renovatieplannen hebben een duidelijk aanspreekpunt te creëren en te propageren.

Dat wordt nu gerealiseerd in de Oostmeers 17 en ook breed aangekondigd in het stadsmagazine.

Moet nog verder bekend gemaakt worden, misschien ook met een rondrijdende shop in de wijken, maar is op zich onmiskenbaar

een stap VOORUIT.

2. Een duidelijke financiering. Van bij de aanvang hebben we gesteld dat er geen ambitieus klimaatplan kon komen zonder een duidelijke financiering. Nu krijgen we alvast op p. 31 van het geactualiseerd energie- en klimaatplan een cijfermatig overzicht voor deze legislatuur: 25.523.570 euro’s in exploitatie, 60.986.790 euro’s voor investeringen. Die duidelijkheid is alvast een stap VOORUIT.

3. Een klimaatfonds. In eerdere nota’s hadden we gepleit voor het aangaan van een klimaatlening waarmee een aantal prioritaire zaken meteen konden aangepakt worden, nu wordt alvast een klimaatfonds voorzien van 2,5 miljoen euro per jaar waarmee men

kan inspelen op een aantal dringende noden of acties of waarmee men andere partners ook mee over de brug kan krijgen.

Opnieuw een stap VOORUIT.

En toch. Als we het cijfermatig overzicht van het geactualiseerd plan op p. 31 wat meer van nabij bekijken,

dan volgt algauw de ontnuchtering.

1. De gemeentelijke verbouwbonus krijgt een budget mee van 15 miljoen euro, maar dat is zelfs lager dan het feitelijk bedrag dat vroeger naar de gemeentelijke opknappremie ging (er was toen elk jaar 2,5 miljoen voorzien, maar daar ging men de jongste jaren telkens ruim boven, in 2024 zelfs tot 4,7 miljoen euro). Bovendien is het nog de vraag of de verbouwbonus bovenop de Vlaamse verbouwpremie voor mensen met renovatieplannen nu nog een afdoende maatregel is. Dreigen we niet tussen 2 stoelen te vallen? Mensen met geld krijgen geen premie meer en mensen zonder geld denken niet aan renovatie. In een afzonderlijke nota pleiten we voor een gerichte actie naar de huurwoningen met een EPC-certificaat E of F: een specifieke actie naar de eigenaars van die woningen die intekenen op langlopende huurcontracten mét renovatieverplichting en met lagere energiekosten voor de huurders-in-kwestie: sociaal én ecologisch. Komt zo’n gerichte actie er niét en blijven we bij de aanvullende bonus op de Vlaamse premie, dan vrezen we dat we er de komende jaren in Brugge met de renovatieplannen eerder op ACHTERUIT gaan, in plaats van VOORUIT.

Bij de voorstelling van de beleidsnota 2025-2030 zei de nieuwe Brugse schepen voor wonen, energie en klimaat nochtans dat zijn leidmotief was: renovatie, renovatie, renovatie. Maar één jaar na het aantreden van deze coalitie is er inzake renovatie nog geen strategische aanpak bekend. Op welke (deel)wijken of doelgroepen gaan we ons richten? Ook het geactualiseerd energie- en klimaatplan maakt deze beleidsintentie niet concreet, daar is alleen maar op p. 48 in algemene termen sprake van 500 renovatie-adviezen en 150 renovatietrajecten per jaar. Zo gaan we er niét geraken, zoveel is duidelijk.

2. In het financieel overzicht op p. 31 van het geactualiseerd energie- en klimaatplan is er ook sprake van 9 miljoen euro voor de aanleg van fietspaden of de aanpassing van de fietsinfrastructuur. Dat is op zich natuurlijk belangrijk, maar dat werd vroeger in de reguliere begroting zeker ook zo voorzien. Dus blijft de vraag eigenlijk: welke financiële verschuivingen zien we 22als gevolg van de goedkeuring van het geactualiseerd klimaatplan? Wat is er veranderd ten opzichte van vroeger? Als men alleen maar het etiket “klimaat” opplakt bij investeringen die vroeger ook al regulier gedaan werden, dan weten we dat we de komende jaren eigenlijk géén tandje bijsteken: we gaan er dan niet op ACHTERUIT, maar ook niet VOORUIT.

3. Wat verder in het financieel overzicht op p. 31 van het geactualiseerd energie- en klimaatplan zien we eigenlijk nog een paar grote investeringsdossiers, nl. 7.028.190 euro voor toekomstbestendige elektriciteitsnetten, 2.002.000 euro voor openbare verlichting en 13.959.391 in exploitatie en 2.100.000 euro voor investeringen in openbaar vervoer. Dat zit zo: Fluvius zal tegen 2028 de openbare verlichting in Brugge helemaal verLEDen, terwijl De Lijn overgaat tot de elektrificatie van hun bussen, een reductie met 75% van hun CO2-uitstoot. Natuurlijk zijn deze twee dossiers belangrijk en in die zin een stap VOORUIT, maar in welke mate is het Brugs stadsbestuur daar beslissend in geweest en gaat het hier niet om beleidsmaatregelen die op een ander niveau (en door andere instanties) beslist zijn? Met andere woorden: hoeveel financiële ruimte blijft er dan nog over voor het stadsbestuur om zélf zaken in gang te steken, om partners mee te krijgen, om collectieve oplossingen na te streven? We zien dat het stadsbestuur nog een fikse inspanning levert voor haar eigen gebouwenpatrimonium, nl. 6.750.000 euro, maar om zélf verder nog een activerende rol naar anderen te spelen en een tandje bij te steken is er volgens het financieel overzicht op p. 31 blijkbaar nog weinig geld meer: een stap ACHTERUIT.

4. De droge cijfers van het financieel overzicht op p. 31 betekenen namelijk dat er NU voor twee zaken alvast géén geld als dusdanig voorzien is: geen geld voor een collectieve aanpak en géén geld voor (de opstart van) een warmtenet. In het plan zélf en in de toelichting door het stadsbestuur wordt er wél met enige nadruk verwezen naar de nood van een collectieve aanpak, maar als het over de financiering daarvan gaat, dan onthouden wij alleen maar deze volzin op p. 49: “In het kader van het opbouwen van kennis rond collectieve renovaties, zullen best practices bij andere steden en gemeenten bestudeerd worden en waar mogelijk uitgetest worden. Hiervoor zal op zoek gegaan worden naar externe financieringsmiddelen“. Iets duidelijker dus, in gewone mensentaal: vinden wij nog ergens externe financiering, dan kunnen we met collectieve acties beginnen, maar in ons meerjarenplan hebben we daar NU als dusdanig nog géén geld voor ingeschreven. En ondertussen is er al één jaar van de huidige legislatuur verlopen en hebben we bijvoorbeeld zelfs nog geen prioritaire locaties, (deel)wijken of doelgroepen aangeduid waar we voor een collectieve aanpak zouden willen gaan. Nee, dat is beslist géén stap VOORUIT.

5. Ook voor het warmtenet waarover in de voorbije legislatuur afwisselend koud en warm geblazen werd, wordt het deze legislatuur allicht niks. Want ook hier moet de opstart komen van externe financiering en voorziet Brugge daar zélf niks voor in het meerjarenplan, zie pagina 59. Tja, dan weten we het wel: in Antwerpen, Leuven en Oostende beginnen ze er alvast aan en zetten ze de eerste stappen voor de uitbouw van zo’n warmtenet, in Brugge niét. Een stap ACHTERUIT.

6. Ook voor het warmtenet waarover in de voorbije legislatuur afwisselend koud en warm geblazen werd, wordt het deze legislatuur allicht niks. Want ook hier moet de opstart komen van externe financiering en voorziet Brugge daar zélf niks voor in het meerjarenplan, zie pagina 59. Tja, dan weten we het wel: in Antwerpen, Leuven en Oostende beginnen ze er alvast aan en zetten ze de eerste stappen voor de uitbouw van zo’n warmtenet, in Brugge niét. Een stap ACHTERUIT.

7. Het geactualiseerd energie- en klimaatplan is ruim opgevat, zit inhoudelijk stevig in mekaar en bevat meer dan honderd mogelijke acties. Het kan inspirerend werken voor heel wat stedelijke diensten in hun verdere werking en het bevat ook telkens een link naar hogere niveaus, dat is zonder meer een bank VOORUIT. Maar in de meer dan honderd acties die erin opgesomd worden, missen we een top-10 of top-20 van prioritaire (want meest effectieve) acties. En nergens wordt ook verduidelijkt waartoe het Brugs stadsbestuur zich nu ook déze legislatuur nog verder concreet voor engageert. Welke (van de meer dan honderd acties) zal het stadsbestuur in de komende vijf jaar effectief realiseren, met welke middelen en welke timing? Dat blijft vooralsnog in het vage en dat is dus voor ons een stap ACHTERUIT.

We hopen alvast dat het stadsbestuur zich niet wegsteekt achter “verder te onderzoeken”, want blijkens het nieuwe strategisch energie- en klimaatplan moet er nog een pàk onderzocht en bestudeerd worden. Een greep: een duurzame vastgoedstrategie, een gerichte doelgroepenstrategie, prioriteren van wijk- en buurtrenovatieprojecten, mogelijkheden van kleinschalige warmtenetten in deelgemeenten, een volwaardig lokaal warmteplan, mogelijke deelname van de stad in het kapitaal van windprojecten op stadsgronden, het overzicht van innovatieve financieringsmodellen voor PV-installaties bij particulieren, ontwikkeling van PV-potentieel op restgronden en parkeerplaatsen, financiering van hernieuwbare energieprojecten op stadsgebouwen ism burgercoöperaties, de herwerking van het evenementenreglement met focus op verduurzaming, traject duurzame stadslogistiek, aanleg van fietssnelwegen, herziening van het parkeerbeleid, strategisch plan elektrische laadinfrastructuur, nieuwe emissievrije taxiconcepten, de potenties van een circular district aan de Sint-Pieterskaai, mogelijkheden voor Community Supported Agriculture, beleidsplan waterkwaliteit, de ontwikkeling van de sociale impactananlyse, een actieplan energie-armoede, het opmaken van een klimaat-communicatieplan met een visie op lange termijn.

Kortom, trop is teveel. Natuurlijk moet er nog verder gestudeerd en onderzocht worden, maar dat mag het stadsbestuur er niet van weerhouden nu al een strakke timing uit te stippelen voor de strategisch belangrijke actiepunten

8. Financieringskloof: ook al is er nu een klimaatfonds met 2,5 miljoen euro per jaar voorzien, dan nog stipt het geactualiseerd energie- en klimaatplan aan dat er een ernstige financieringskloof blijft. Citaat, p. 346: “Met de opmaak van het meerjarenplan 2026-2031 werd voorzien in zoveel als mogelijk budget om dit strategisch energie- en klimaatplan te realiseren. Toch blijft er een ernstige financieringskloof tussen wat de budgetraming uitwijst en de middelen die gemobiliseerd worden via de algemene middelen uit de meerjarenplanning.” Hoe groot die “ernstige financieringskloof” is, wordt niet vermeld. Voorlopig wijst men dan maar door naar een interne werkgroepklimaatfinancieringsstrategie, maar men voegt er in één adem toch aan toe er een een bottleneck dreigt bij de inhoudelijke diensten “waar onvoldoende capaciteit beschikbaar is om projectvoorstellen effectief inhoudelijk uit te schrijven.” OK, en wat dan wél? Het dempen van die financieringskloof is meer dan ooit een topprioriteit

9. Toekomstbestendig elektriciteitsnet: in heel wat acties die in het geactualiseerd energie- en klimaatplan voorgesteld worden, gaat het over een verder gaande elektrificatie, maar dan moet er ondertussen toch ook op gewezen worden dat er NU al problemen zijn met de netcapaciteit in Brugge, met name in het haven- en industriegebied. Fluvius zat in de beleidsgroep, Elia komt er nu bij, maar een toekomstbestendig elektriciteitsnet is natuurlijk voor elk stedelijk plan een MUS

10. Verhaal: om, zoals terecht gesteld wordt, iedereen mee te krijgen is er niet alleen een technisch plan nodig, maar ook een mobiliserend en motiverend verhaal. Waar en wanneer krijgen we dat te zien? Dat is niet alleen een zaak voor de communicatieploeg, maar heel het plan moet daarvan doordesemd zij

II. GvK PRIORITEITENPLAN

Is het algemeen kader van het geactualiseerd energie- en klimaatplan aldus een beetje nader (en kritisch) bekeken, dan kunnen we verder puntsgewijs even nagaan wat er gebeurt is met ons prioriteitenplan dat we voor de gemeenteraadsverkiezingen naar de verschillende partijen stuurden.

Windenergie. Als men concreet kijkt wat er in Brugge – en ruimer: in Noord West-Vlaanderen – in de praktijk de grootste bijdrage kan leveren tot het behalen van onze klimaatdoelstellingen en het reduceren van de CO2-uitstoot, dan is windenergie daar in onze streek ongetwijfeld de nummer één in. De gunstige cijfers van Brugge waren de afgelopen jaren duidelijk gelieerd aan de windprojecten in het havengebied, maar het geactualiseerd klimaatplan constateert op p. 88 zélf dat de inspanningen voor nieuwe windprojecten in de periode 2022-2025 stilgevallen zijn, na een sterke groei de jaren voordien. Bekijken we nu waar de stad Brugge zich voor deze legislatuur concreet voor engageert, dan komen we eigenlijk niet veel verder dan 2 mogelijkheden op eigen terreinen, nl. Beisbroek en Blauwe Toren, een kleine stap VOORUIT. In het geactualiseerd klimaatplan is er echter géén link met het provinciaal actieplan dat met een beperkt aantal, goed uitgekozen ingrepen een forse stijging van de hernieuwbare energie in eigen streek wou realiseren. Zoveel is duidelijk: zo komen we er niét.

Zonne-panelen op bestaand woonpatrimonium Vivendo. In ons prioriteitenplan hadden we een cijfermatig uitgewerkt voorstel, waarbij de stad Brugge de opbrengsten van een cruise-taks zou aanwenden om op àlle daartoe geschikte sociale woningen van Vivendo, zonnepanelen te plaatsen. In de praktijk is de cruisetaks inderdaad weerhouden (5 euro per cruisepassagier), maar beperkt men zich voor de sociale woningen van Vivendo tot een verwijzing naar het ASTER-programma. Concreet betekent dit dat men op 117 woningen in de Sint-Pietersmolenwijk effectief zonnepanelen gaat plaatsen, een kleine stap VOORUIT. Maar er komt géén collectieve aanpak van alle Vivendo-woningen, en dat zijn er 4.042 op Brugs grondgebied, waarvan toch de helft in aanmerking zouden kunnen komen. Hier laat men een kans bij uitstek verloren gaan om een sociaal én ecologisch project te realiseren, voor ons een stap ACHTERUIT.

Zonnepanelen in de binnenstad. Het installeren van zonnepanelen in de Brugse binnenstad wordt geregeld door artikel 6 en artikel 24 van de gemeentelijke stedelijke bouwverordening van de stad. In 2022 keurde het Brugs stadsbestuur een nieuwe princiepsnota goed om een aan de tijden aangepast beoordelingskader te omschrijven. Daartegen rees protest van het  Brugs Erfgoedforum, waarna bleek dat een nieuwe gemeentelijke stedenbouwkundige verordening hier noodzakelijk is. Dat werd nu ook als dusdanig opgenomen in het Brugse beleidsprogramma 2025-2030, en dat is alvast een stap VOORUIT.

Energie-gemeenschappen op Brugse bedrijventerreinen. Men moet ook niet alles verwachten van individuele woningen en particulieren, op de Brugse bedrijventerreinen kan er – in samenspraak met de WVI en de Port of Antwerp Bruges – toch ook nog heel wat gebeuren, bv. heel concreet op het vlak van de vorming van energie-gemeenschappen. Maar daarvoor vinden we in het geactualiseerd energie- en klimaatplan géén concrete of SMART geformuleerde doelstellingen voor deze legislatuur. Brugge levert nochtans met haar burgemeester meteen de voorzitter van de WVI en de ondervoorzitter van PoAB…

Mobiliteit: naar een autoluwe binnenstad en minder autobewegingen naar de stad. De stad Brugge voerde in de Brugse binnenstad, zoals ook door ons gevraagd, een fietszone in, en dat is zonder meer een stap VOORUIT. Maar om ook minder autobewegingen naar de stad te krijgen, is het wachten op het nieuwe mobiliteitsplan en parkeerbeleid dat voor het voorjaar van 2026 aangekondigd wordt en in 2027 bij het verstrijken of hernieuwen van de concessie-overeenkomsten voor de parkings realiteit zou worden. We zijn benieuwd…

Sociaal: Brug 7 van het Brugse klimaatplan heeft het terecht over de sociale aspecten van het klimaatbeleid, maar de voorgestelde sociale impactanalyse moet nog volledig uitgewerkt worden. Op verschillende plaatsen wordt de link tussen het klimaatbeleid en het sociaal beleid wel aangestipt, maar het blijft nog te versnipperd om van een structurele verankering te kunnen spreken. Het doet – oneerbiedig gezegd – soms denken aan de snoepafdeling in een supermarkt. Na de grote boodschappen worden er nog wat zoetigheden gekocht voor de kinderen, terwijl ze nood hebben aan een gezonde, volwaardige maaltijd.

Opvolging: Een klimaatplan opstellen is één ding, het consequent opvolgen een ander paar mouwen. De stad moet zich engageren om de diensten jaarlijks nauwgezet én transparant over de opvolging van het klimaatplan te laten rapporteren, stond in ons prioriteitenplan: een heus dashboard is immers nodig. Wil men de eigen diensten én de geïnteresseerde buitenwacht voor de opvolging van het klimaatplan alert houden, dan is dit zonder meer een noodzaak. Vraag is: wil men hier verder VOORUIT of ACHTERUIT?

III.  KLIMAAT EEN VAN DE PRIORITEITEN

Algemeen gezien stelt zich de vraag of het stadsbestuur van de KLIMAATZAAK  één van haar prioriteiten wil maken.

Bij de samenstelling van het college zagen we al dat CD&V blijkbaar zonder veel moeite het departement van energie en klimaat aan de coalitiepartner van Vooruit afstond. En binnen deze partij is de nieuwe schepen, Pablo Annys, niet alleen bevoegd voor klimaat, wonen en energie, maar ook voorzitter BCSD en schepen van sociale zaken, zorg en welzijn, dus ook voorzitter van de huidige OCMW-groep, waaronder OCMW/Mintus, AZ Sint-Jan en alle welzijnsverenigingen, ook bevoegd voor eerstelijnszone, flankerend onderwijs, senioren, personen met een beperking, gezondheid, leefmilieu en stadslabo… Dat kan interessante verbindingen mogelijk maken, maar anderzijds dreigt het gevaar dat zowel qua tijdsbestek als aandacht klimaat naar de achtergrond verdwijnt…

We kunnen alleen maar hopen dat de beide partijen die de huidige meerderheid in Brugge uitmaken, CD&V en Vooruit, de concrete engagementen van het burgemeestersconvenant au sérieux nemen: we hadden afgesproken dat we tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen in Brugge met de helft zullen verminderen, dit als tussenstap om tegen 2050 volledig klimaatneutraal te worden. Ten opzichte van 2011, het referentiejaar voor de Convention of Mayors die we met Brugge plechtig ondertekend hebben, zagen we op een goeie dertien jaar al een vermindering van de CO2-uitstoot met 30%.  We kunnen dus niét zeggen dat er niks gebeurd is. Maar het wil meteen ook zeggen dat we nu de komende zes jaar nog eens de àndere 20% van de inspanning moeten realiseren, als we ons oorspronkelijk doel ook in de praktijk willen halen. Met andere woorden: er moet in DEZE legislatuur beslist nog een tandje bijgestoken worden, anders halen we het NIET.

Met het Brugs stadsbestuur willen we hierover in gesprek/debat blijven gaan. Vast houdend én vast besloten.

De Brugse Grootouders voor het Klimaat